Archive for the ‘Język i myśl’ Category

STARA SZKOŁA

Po pierwsze, „stara szkoła” psychologii eksperymental­nej, laboratoryjnej definitywnie przybrała charakter gałęzi fizjologii. Jej odkrycia wnoszą wkład wyłącznie do fizjolo­gii. Bez wątpienia jest rzeczą cenną, by studiujący zjawiska mentalne poznawał mechanizmy ciała, ale raczej jako infor­macje pomocnicze; wiedza o utlenianiu krwi czy o szczegó­łach mózgu ma ten sam charakter co wiedza o reakcjach nerwowych, percepcjach zmysłowych […]

WZBOGACENIE I POLEPSZENIE

Osobiście nie przeczę, że wzbo­gacił on na różne sposoby starą szkołę i poszerzył w pewnym zakresie naszą wiedzę, że nauczył nas myśleć kategoriami zachowania – ale kiedy wszystko zostało już powiedziane, okazało się, że niewiele w tym nowego. Po­kazano nam, jak można warunkować zachowania czynni­kami fizycznymi, ale są to metody już znane, choć tu wyjaśnione […]

TEN SAM PROCES

Z pewnością ten sam proces bodźca reakcji „warunkuje” człowieka tak, że staje się on naukowcem lub maniakiem, przywódcą lub nerwicowym wrakiem, dobrym pracownikiem lub osobą stale zmienia­jącą miejsce pracy, inspirującym współpracownikiem lub obojętnym na wszystko trybikiem w maszynie; behawio­ryzm jednakże nie pokazał nam, jak działać, by być w zgodzie z własnym wnętrzem, a tylko obwieścił […]

INSKRYPCJA ŚRODKOWOMEKSYKAŃSKA

Gdy zimą 1930 r. badałem w Meksyku język nahuatl we wsi Tepoztlan w stanie Morelos wykonałem szkic  ciągu rzeźbionych figur, zdobiących zrujnowaną świątynię Tepoztecatla, dawnego bóstwa opiekuńczego, znajdującą się na skalistym wzgórzu dominującym nad osadą.Świątynia ta była już opisywana przez Saville’a, Selera i ovelo , żaden z nich jednak nie omawia spostrzeżo­nych przeze mnie figur. Budowla […]

PASMO RZEŹB

Pasmo rzeźb przebiega powyżej znacznie bardziej rzucającego się w oczy fryzu na wewnętrznej stronie pomieszczenia środko­wego czy też dziedzińca. Uwagi moje dotyczyć będą zachowanego fragmentu ciągu rzeźb ze strony południowej.Styl tych figur przypomina typową wstęgę znaków dni tonalamatl, jaką spotyka się na ilustracjach w kodeksach meksykańskich. Wiele znaków różni się nieco od form meksykańskich, odpowiadających azteckim […]

NIEAZTECKIE ZNAKI

Niektóre znaki przypominają bez wąt­pienia, zupełnie odmienne od meksykańskich, formy Ma­jów, odpowiadające nazwom Imix, Ik, Akbal itp., a co więcej, i one również znajdują się na właściwych miejscach ciągu. Ruiny świątyni położone są z dala od historycznego terytorium Majów — oddalone od miasta Meksyk około 40 mil, mieszczą się w sferze wpływów tolteckich i posttolteckich.Nieaztecki […]

NA NADGARSTKU

Na nadgarstku niezmiennie pojawia się bransoleta, ozdobiona kółkiem na środku i małym wyrostkiem z brzegu. Palce są zwykle lękko zgięte w stronę kciuka, choć zdarzają się też przypadki, że palce są wyprostowane w ten sam sposób co w figurze z Tepoztlan. Znak ów był elementem hieroglificznym szeroko i różnie stosowanym, przede wszystkim jednak stanowił grafem oznaczający […]

ISTNIEJĄCA MOŻLIWOŚĆ

Czy jest możliwe, by figura z Tepoztlan przedstawiała Manik-Mazatl? I czy — przyjmując tę hipotezę — pozo­stałe znaki znajdują się na swych właściwych miejscach? W obu systemach zapisu dni znak poprzedzający Manik — Mazatl nosi podobną nazwę: Cimi w maja i Miąuiztli w języku Azteków, co oznacza „śmierć”. Odpowiedni gra­fem przedstawia w obu przypadkach głowę […]

INSKRYPCJA

Mamy tu do czynienia – na co za chwilę znajdą się dowody – z inskrypcją, która z nieznanych powodów wy­konana została w porządku odwrotnym, z prawa na lewo, a znak boga śmierci odnosi się do Cimi-Miquiztli. Przy- jąwszy to założenie, rozpoznajemy natychmiast inny znak Majów – symbol dziewiąty na lewo od dłoni . W systemie […]

W ZNAKU MAJÓW

W znaku Cib Majów brak co prawda dwu drobnych elementów, ale to właśnie potwierdza naszą interpretację. Seler spostrzegł, że znak podobny do Cib – często umieszczanego na naczyniach do przechowywania alko­holu – występuje również na naczyniach Azteków. Nosił on nazwę Ometoch — od azteckiego odpowiednika Ba­chusa, Ome Tochtli, co dosłownie znaczy: „Dwa Królik”. Bóstwo to […]